De behandeling van CML vraagt om nauwgezette monitoring Nieuwsblog
  1. De behandeling van CML vraagt om nauwgezette monitoring
  • Auteur(s):
Nu beoordelen:

Moleculaire biologie essentieel bij aanpak CML

Moleculair biologen hebben een bijzondere rol in een ziekenhuis. Ze behandelen zelf niet, maar genereren wel uitslagen waarmee het beloop van ziektes inzichtelijk gemaakt kan worden. Bij Chronische Myeloïde Leukemie moeten de bloedwaarden van patiënten in het eerste jaar minstens vier keer gemeten worden. Aan het woord dr. Bert van der Reijden moleculair bioloog bij het Radboudumc te Nijmegen. Tevens is hij voorzitter van de stichting MODHEM, die zich ten doel stelt om moleculaire diagnostiek zo goed mogelijk uit te voeren.

Hoe gaat het meten van CML- ziekteactiviteit in zijn werk op het lab?

Moleculaire biologie essentieel bij aanpak Chronische myeloïde leukemie

“We bepalen het aantal leukemiecellen bij de diagnose en na behandeling. Die aantallen worden vergeleken. Dat doen we in perifeer bloed én in het beenmerg, waar het bloed aangemaakt wordt. In de cellen van CML-patiënten is iets mis met het DNA. Bijzonder is dat bij meer dan 99% van de mensen met CML deze DNA-afwijking vrijwel identiek is. Dat heeft ons de mogelijkheid geboden een moleculaire test te ontwikkelen om de DNA afwijking heel gevoelig aan te tonen. Deze test heet de PCR-test, voor Polymerase Chain Reaction, waarmee de afwijking in het lab vermenigvuldigd wordt zodat wij deze kunnen kwantificeren.“

De richtlijnen zijn strenger geworden: de patiënt moet eerder in de behandeling een bepaalde streefwaarde halen. Wat merk je daarvan op het lab?

“Op basis van moleculair biologisch onderzoek zijn geneesmiddelen ontwikkeld die het effect van de DNA-verandering bij CML heel specifiek teniet doen, de TKI's. In de CML behandelrichtlijn is opgenomen dat patiënten na 3, 6, 9 en 12 maanden een bepaalde streefwaarde aan leukemiecellen moeten hebben. Een complicerende factor is hoe die waarden gerapporteerd worden. Begin 2000, toen veel centra startten met deze metingen, was er nog geen standaard in de rapportage. Daarom zie je nu nog veel verschillen en dat maakt het beoordelen en vergelijken moeilijk. Afgesproken is nu om de waarde op een internationale schaal te rapporteren. Dat geeft de mogelijkheid om goed in te schatten of een patiënt wel of niet goed heeft gereageerd op de medicatie.”

In hoeverre geeft het lab een terugkoppeling aan de arts en aan de patiënt over de meetwaarden?

Labuitslagen chronische myeloide leukemie
Voorbeeld labuitslagen in CMyLife

“Ik ben er een groot voorstander van om dat zo gedetailleerd mogelijk te geven. In het Radboudumc dan wij dat ook. De metingen zijn zeer gevoelig, tot op 0,01%. Voor CMyLife hebben we een grafiek gemaakt waarin de ingewikkelde uitslagen op internationale schaal, eenvoudig en duidelijk worden weergegeven. Goed beveiligd in een Persoonlijk Gezondheidsdossier (PGD). We werken er hard aan om deze voor alle CML-patiënten met een CMyLife account beschikbaar te maken. Het is belangrijk om arts en patiënt inzicht te geven in de uitslag. Zo kunnen ze zelf de stand van zaken beoordelen en bepalen of ze de streefwaarde gehaald hebben.”

U kunt al zeer nauwkeurig meten. Valt het meetsysteem nog te verbeteren?

“De gevoeligheid van de test wordt ook bepaald door de hoeveelheid materiaal dat je aanbiedt om te onderzoeken. Er zit natuurlijk een grens aan wat je kunt doen. Maar mensen die de streefwaarde gehaald hebben en nog wel aantoonbaar CML hebben, doen het goed, want maar één op de honderdduizend (100.000) cellen is kwaadaardig. Je kunt je afvragen of nóg gevoeliger meten ook een klinische verbetering zal geven. Voor zover je van een voordeel kunt spreken, heeft CML als voordeel ten opzichte van de acute vorm AML, dat meer dan 99% van de patiënten exact dezelfde afwijking heeft. Met één goed gestandaardiseerde test kunnen we al deze patiënten monitoren. Een andere ontwikkeling is de komst van een cartridge, waarin alle procedures die nu nog handmatig in het lab worden gedaan, geautomatiseerd worden. Dat geeft minder handelingen en daarmee een kleinere kans op fouten. Plus de procedure is sneller zodat een uitslag eerder bekend is.”

Dit artikel is afkomstig uit 'Oncologie' een Pulse Media Group bijlage van de Volkskrant.

Reacties (1)
  • Door op 13:35

    Helder en duidelijks stuk, Bert!

Reactie plaatsen