CLL woordenboek Leven met CLL
  1. CLL woordenboek

CLL-afkortingen en begrippenlijst

De afkortingen en woorden hieronder kunnen voorkomen bij de aandoening CLL.

Afkorting/begrip
Verklaring
Verdere uitleg
Abdomen
Buikholte
A.B.G.
Arterieel BloedGas afname in slagader bijvoorbeeld in de lies
Bij een arteriële bloedgasanalyse wordt slagaderlijkbloed onderzocht. Hierbij wordt gekeken naar zuurstofgehalte, het koolzuurgasgehalte en de zuurgraad van het bloed.
Adenoïden
Neusamandelen
Adenopathie
Vergrote lymfeklier
AIHA
Auto-Immuun Hemolytische Anemie
Dit is een aandoening waarbij de rode bloedcellen (erytrocyten) worden afgebroken door antistoffen die gericht zijn tegen de eigen erytrocyten. Het is een auto-immuun ziekte.
AIHA warme
Auto-Immuun Hemolytische Anemie met warme antistoffen
Een bepaald type AIHA produceren zogenaamde ‘warmte-antilichamen’. Dit wil zeggen dat de antilichamen actief worden en de bloedcellen gaan vernietigen bij 37° C-lichaamstemperatuur.
AIHA koude
Auto-Immuun Hemolytische Anemie met koude antistoffen
Een bepaald type AIHA produceren zogenaamde ‘koude-antilichamen’. Dit wil zeggen dat de antilichamen actief worden en de bloedcellen gaan vernietigen bij koudere temperaturen. Koude antilichamen kunnen actief worden wanneer het lichaam (meestal handen en voeten) worden blootgesteld aan temperaturen onder lichaamstemperatuur meestal onder de 20 °C.
Afte
Zweertje in de mond
Pijnlijk grijswit zweertje in de mond, wangslijmvlies, tandvlees en/ of verhemelte.
Agranulocytose
Verlaagd aantal granulocyten
Door vermindering van de goede witte bloedcellen wordt ook het immuunsysteem of te wel de afweer sterk verminderd.
ALAT
ALanine-AminoTransferase, een lichaamsenzym ALAT kan in bloed bepaald worden.
Vooral aanwezig in de lever.
Alb.
Albumine - Belangrijk plasma-eiwitmolecuul in het bloedplasma
Albumine is een belangrijk eiwitmolecuul in het bloedplasma wat een belangrijke rol speels in de juiste osmotische druk in de bloedvaten.
Albumine
Zie Alb.
Zie Alb.
A.I.
Auto-immuun
Hierbij keert het immuunsysteem zich tegen zijn/haar eigen lichaam.
Alk. Fosfatase
Alkalische fosfatase
Alkalische forfatase wordt onderzocht bij een verdenking van problemen met de botten, lever of galwegen. Het wordt vaak samen met ASAT, ALAT, en Gamma-GT bepaald.
ALL
Acute Lymfatische Leukemie
Acute Lymfatische Leukemie is een geheel andere ziekte dan CLL. Het gaat hierbij om een acute vorm van bloedkanker van het type ‘lymfoïde’ witte bloedcel waarbij symptomen snel ontstaan en snel behandeld moeten worden.
Allogenestamceltrans-plantatie
Allogene stamceltransplantatie is een behandeling waarbij nieuwe stamcellen van een donor worden toegediend.
Stamcellen in het beenmerg maken voortdurend nieuwe bloedcellen aan. Bij CLL worden altijd stamcellen van een donor toegediend omdat een transplantatie met eigen stamcellen niet effectief is.
Alopecia
Haaruitval
Alopecia areta
Plaatselijk haaruitval op het hoofd.
Alopecia areta is de ‘plekgewijze’ kaalheid op het hoofd en behoort tot de zogenoemde auto-immuunziekten.
Alopecia diffusa
Algemeen verspreid haaruitval over het gehele lichaam
Aminozuren
Bouwstoffen van eiwitten
Het menselijk lichaam heeft een aantal essentiële aminozuren uit het voedsel nodig.
AML
Acute Myeloide Leukemie
Acute Lymfatische Leukemie is een geheel andere ziekte dan CLL. Het gaat hierbij om een acute vorm van bloedkanker van het type ‘myeloïde’ witte bloedcel waarbij symptomen snel ontstaan en snel behandeld moeten worden.
Anamnese
Voorgeschiedenis en symptomen (van een ziekte)
ANC
Absolute neutrofiele (neutrofiele granulocyten) aantal
Een neutrofiele granulocyt is een granulaire witte bloedcel die een essentieel onderdeel vormt van het immuunsysteem. Neutrofielen vormen de grootste groep leukocyten en maken ongeveer 60% uit van het totale aantal witte bloedcellen dat in een gezond lichaam aanwezig is.
Anemie
Bloedarmoede
Daling van hoeveelheid hemoglobine, doorgaans door daling van het aantal rode bloedcellen.
Angina
Ontsteking van de tonsillen (keelamandelen)
Antacida
Geneesmiddelen die het maagzuur neutraliseren
Antib.
Antibiotica
Producten van een levend organisme of synthetischzijn gemaakt die bacteriën vernietigen of in hun groei remmen
Anticoagulantia
Medicijnen die het bloed dunner maken en daarmee stolling van het bloed tegengaan.
Deze medicijnen worden gebruikt in de behandeling óf ter voorkoming van bloedstolsels.
Antistoffen
Eiwitten in het bloed die afgescheiden worden door lymfocyten en betrokken zijn bij de afweerreactie van het lichaam.
Apoptose
Geprogrammeerde celdood
Normale cellen leven een bepaalde duur en zullen dan automatisch doodgaan.
ASAT
ASparaat AminoTransferase, een enzym dat in veel cellen in ons lichaam voorkomt. ASAT kan in het bloed bepaald worden.
Bij beschadiging van de lever en/of spiercellen komt ASAT vrij in het bloed.
ASCO
American Society of Clinical Oncologie
Auto
Zelf
Auto- immuun
Het lichaam keert zich tegen zichzelf door antistoffen aan te maken tegen de eigen cellen
Afweer tegen zichzelf Auto = zelf Immuun = afweer tegen infecties.
Afkorting/begrip
Verklaring
Verdere uitleg
Basale-cellencarcinoom
Bepaald kwaadaardig huidgezwel
Basof. Granulo
Basofiele granulocyten
Een bepaald type witte bloedcel. In de granules van de basofiele granulocyt zijn histamine en mediatoren opgeslagen. Dit zijn stoffen die een ontstekingsreactie op gang kunnen brengen.
B2M
Beta-2 microglobuline is een tumor marker in het bloed of urine
Een hoog niveau van β2-microglobuline voor aanvang van de behandeling van CLL is tot op heden geassocieerd met inferieure (minder waardevolle) overleving
B-cel
B-cellen zijn lymfocyten (witte bloedcellen)
B-cellen spelen een belangrijke rol in het humorale immuunsysteem (afweersysteem). Humorale immuniteit is dat deel van de afweer dat uiteindelijk leidt tot de productie van antistoffen
BCL-2
B-Cell Lymfoom
Als kanker in de cellen van de lymfeklieren ontstaat spreken we van een lymfoom. Het BCL-2 -gen is een regulerend eiwit die de celdood reguleert door apoptose (proces waarin een cel zichzelf dood) te remmen of juist bewerkstelligd.
BCR
B-Cell Receptor
Een B-Cell Receptor is een molecuul dat zich in deze situatie aan de buitenkant van een celmembraan van een B-cel bevindt. B-cellen zijn witte bloedcellen die een belangrijke rol spelen in het afweersysteem. Het lichaam produceert talloze verschillende types B-cellen; ze zijn qua uiterlijk gelijk, maar elk type heeft een unieke B-cel receptor op zijn membraam dat maar één specifiek antigeen bindt.
Bloedplaatjes
Trombocyten
Bloedplaatjes zijn de kleinste cellen in het bloed. Zij hebben geen celkern. Bloedplaatjes zijn belangrijk voor de bloedstolling De bloedplaatjes worden afgebroken in de milt
B-lymfocyten
B-lymfocyten zijn de witte bloedcellen die verantwoordelijk zijn voor onze afweer en uiteindelijk de aanzet geven tot de productie van antistoffen.
B-lymfocyten circuleren in het bloed, maar zitten voornamelijk in de lymfeklieren, de milt en in geringe mate in het beenmerg.
BM
1. Beenmerg of 2. Basale membraam of 3. Basaal metabolisme
1. Beenmerg is een weefsel dat zich bevindt in het binnenste van beenderen vooral bekken, borstbeen, de ribben en de ruggenwervervels. Uit de stamcellen die zich in het beenmerg bevinden worden bloedcellen gemaakt. De witte bloedcellen (leukocyten), rode bloedcellen (erytrocyten) en bloedplaatjes (trombocyten). 2. Basaal Membraam is een dun vezelig laagje dat zich rond de meeste organen bevindt. 3. Basaalmetabolisme, is rustmetabolisme, of energie verbruik in rust in de stofwisseling die nodig is om de minimale hoeveelheid energie te leveren die noodzakelijk is voor de primaire levensprocessen.
BMBx
BeenMerg Biopsie. Er zijn twee soorten; sternumpunctie waarbij materiaal wordt verkregen uit het borstbeen of een cristabioptie waarbij materiaal wordt verkregen uit de bekkenkam.
Een beenmergpunctie is een onderzoek waarbij beenmerg en/of botweefsel wordt verkregen voor een onderzoek om te kijken naar bloedaanmaak en afwijkende cellen. Beenmerg kan zowel verkregen worden uit het borstbeen als uit de rand van het bekken, de bekkenkam. Botweefsel alleen uit de bekkenkamp.
BMT
BeenMerg-Transplantatie
Een beenmergtransplantatie of het transplanteren (overplaatsen) van afgenomen beenmerg. Via een infuus worden stamcellen toegediend
BR
Bendamustine en Rituximab kuur
Behandeling van Bendamustine (chemotherapie) en Rituximab (immuuntherapie) zie verder op de CLL-site onder CLL-behandelingen
BTK
BTK is een specifiek eiwit dat kankercellen helpt om te overleven.
BTK-remmer zoals Ibrutinib, is een doelgerichte therapie dat aangrijpt op specifieke moleculen op kwaadaardige lymfocyten.
Bulla
Blaar
BUN
Bloed Ureum Nitrogenium (Stikstof), is een meting in het bloed van de bloedureumstikstof, dit is een afbraakproduct van eiwitten. Stikstof is een scheikundig element met het symbool N (Nitrogenium)
Niet alle BUN-waarden zijn het gevolg van een nierbeschadiging, Veel voorkomende medicijnen zoals aspirine en sommige antibiotica kunnen ook het BUN-niveau verhogen.
Afkorting/begrip
Verklaring
Verdere uitleg
Ca
Calcium, oftewel kalk. Dit is een mineraal
Calcium is belangrijk voor de opbouw van de botten en het gebit, een goede werking van de zenuwen en de spieren en zorgt voor het transport van andere mineralen in de lichaamscellen zoals natrium, kalium en magnesium.
Calcium
Zie Ca.
Zie Ca.
CAM
Cel- of cellulair AdhesieMolekuul.
CAM’s zijn een groep eiwitten uit immunoglobuline-supergenfamilie die betrokken zijn tussen adhesie aantrekkingskracht) tussen cellen.
Candida
Gist
Een gist die leeft in het maagdarmstelsel mond en vagina maar met name als het afweersysteem het laat afweten gaat deze gist overgroeien en veroorzaakt dan een gistinfectie.
Candidiasis
Gist infectie
Zie hierboven
Cardia
Maag-ingang
Cariës
Bacteriële afbraak van hard tandweefsel
CAR-T
Chimere Antigen Receptor
Bij CAR-T-cel-therapie worden de killer T-cellen van een patiënt met behulp van DNA-technieken ‘tumor specifiek’ gemaakt. Na toediening aan de patiënt gaan de CAR-T-cellen op zoek naar de tumorcellen. Na herkenning en binding wordt de ‘killing’-machinerie van de T-cel geactiveerd en worden tumorcellen gedood.
CBC
Complete Blood Counter
Een volledig bloedbeeld. Hierbij wordt gekeken naar het hemoglobine gehalte, leukocyten en trombocyten aantal
CD
Cluster Differentaition-merker
CD-marker is een antigeen die zich op de oppervlakte van een cel bevindt. Een van de bekendste CD-marker is CD20. CD-markers kunnen verschillende klassen van lymfocyten zoals B-lymfocyten of T-Lymfocyten onderscheiden op basis van hun unieke marker patroon. Antilichamen gericht tegen deze CD-markers worden gebruikt voor immunofenotypering in de diagnostiek van o.a. CLL
Chemotherapie
Behandeling van kanker met geneesmiddelen
Stoffen die remmend werken op de celgroei
CK
Creatine- Kinase
Creatine-kinase is een belangrijk enzym in de energiehuishouding van de cel.
CL
Chloride
Chloride zorgt samen met natrium en kalium voor de vochtbalans in het lichaam
CLL
Chronische Lymfatische Leukemie
Vorm van chronische bloedkanker (leukemie) van het type ‘lymfoïde’ witte bloedcel
CML
Chronische Myeloïde Leukemie
Vorm van chronische bloedkanker (leukemie) van hettype ‘myeloïde’ witte bloedcel
Conjunctiva
Bindvliesontsteking van het oog
Corticosteroïden
Hormoon uit de bijnierschors
Er bestaat ook een synthetische variant van dit lichaamseigen bijnierschorshormoon. Deze groep medicatie (prednisolon/dexamethason) onderdrukt diverse lichamelijke reacties bij ontstekingen en infecties.
Colitis
Ontsteking van de dikke darm
Colon
Dikke darm
Cortisol
Stress hormoon welke wordt geproduceerd in de bijnierschors
CP
1. Creatine Phosphate = kreatinie 2. Chronische Patiënt
1. Het(kreatine) is een afbraakproduct van de spieren. Het wordt continue door de nieren uit het bloed gefilterd en uitgescheiden in de nieren. Hoe minder de nieren werken hoe hoger het creatine-gehalte in het bloed kan zijn en is daarmee een maat voor de nierfunctie. 2. Een patiënt waarbij er sprake is van een chronische ziekte. Dit houdt in dat iemand langdurig last heeft/ziek is van dezelfde aandoening. Vaak is deze aandoening niet te genezen en moet een patiënt hiermee leren leven waarbij behandeling dit eventueel dragelijker kan maken
CRP
C-Reactive Proteïne
CRP is een acute fase eiwit dat wordt gemaakt in de lever. Een verhoogde CRP-waarde komt voor bij infecties en ontstekingen
CRS
Chronische Rhinosinusitis
Een langdurige ontsteking of infectie van de neusbijholten
CT-scan
ComputerTomografie
Is een radiologisch onderzoek waarbij röntgenstralen genereren gedetailleerde dwarsdoorsneden van een lichaamsregio welke de computer omzet in beelden in andere ruimtelijke vlakken en in driedimensionale beelden. Tijdens dit onderzoek ligt u op een onderzoekstafel die langzaam door een smalle tunnel (de CT-scan) schuift
Cystitis
Blaasontsteking
Cytostatica
Chemotherapie
Cytostatica kunnen remmend werken op de deling van tumor(cellen) doordat ze de celgroei remmen
CVID
Common Variable Immuno Deficiency
CVID (Common Variable ImmunoDeficiency) zijn aandoeningen waarbij geen, respectievelijk te weinig, immunoglobuline worden aangemaakt
Afkorting/begrip
Verklaring
Verdere uitleg
DBC
Diagnose Behandel Combinatie
Met een DBC kan een ziekenhuis de geleverde zorg declareren bij de zorgverzekeraar. Tegenwoordig heet dat een DOT (DBC’s Op weg naar Transparantie).
Defaecatie
Ontlasting, stoelgang
Poepen, het via de anus verlaten van ontlasting
Del (17p)
17p-del
Deletie 17p (del17p) is een zeldzame genomische (set van genen) afwijking die wordt aangetroffen bij patiënten met CLL.
Dermatitis
Ontsteking van de huid
Desinfecteren
Het ziektekiem vrij maken
Ontsmetten, het doden van virussen en ziekteverwekkers op een oppervlakte.
DFS
Disease Free Survival
De ziektevrije overleving, de kankervrij periode die wordt gemeten na het gebruik van een bepaald medicijn.
Diafragma
Middenrif
Het middenrif is een dun, koepelvormige spier die horizontaal langs de onderkant van de ribbenkast loopt. Scheiding tussen borst- en buikholte
Diarree
Buikloop
Overvloedige, dunne en waterige ontlasting. Vaak meerdere keren op een dag. Vaak veroorzaakt door een virus.
DLBCL
Diffuus Large (grootcellig) B-cel Lymfoom
DLBCL is de meest voorkomende vorm van non-hodgkinlymfoom.
Dysfagie
Slikstoornis
Problemen met slikken
Afkorting/begrip
Verklaring
Verdere uitleg
eGFR
Glomerular Flitration Rate
De GFR kan geschat worden op basis van de creatine waarden in het bloed. Dit getal geeft aan hoeveel bloed de nieren per minuut kunnen filtreren/zuiveren.
Endocrien
Met betrekking tot de hormonale huishouding
Enteritis
Darmontsteking
Entrobacter
Een bacterie die voornamelijk infecties veroorzaakt aan de darmen en urinewegen
EOT
End of Treatment
Einde van de behandeling of kuur
Eosinof. Granulocyt
Eosinofiele granulocyt
Een eosinofiele granulocyt is een witte bloedcel, die als belangrijkste functie heeft het vernietigen van parasieten
EPD
Electronisch Patiënten Dossier
EPD is een softwaretoepassing waarbij medische patiëntengegevens in digitale vorm bewaard en beschikbaar worden gemaakt voor daartoe bevoegden.
Epidermis
De opperhuid, het bovenste of buitenste laagje
Epistaxis
Neusbloeding
Epitheel
Buitenste lag van de huid en slijmvliezen
Ery’s
Erytrocyten zijn rode bloedcellen
Dit zijn bloedcellen die, dankzij het transporteiwit hemoglobine, via het bloed zorgen voor het transport van zuurstof en koolstofdioxide tussen de longen en de andere weefsels in het lichaam.
Erysipelas
Belroos, wondroos
Bacteriële infectieziekte, die kan ontstaan als bijvorbeeld een bacterie via een wondje de huid binnendringen.
Erytheem
Rode huiduitslag
Een acute ontsteking van de diepe lagen van de huid en het onderhuidse weefsel. Wordt gekenmerkt door een vuurrode en gezwollen huid, pijn, hoge koorts met eventueel koude rillingen
Erytrocyten
Zie Ery’s
Zie Ery’s
Esophagus
Slokdarm
Onderdeel van spijsverteringsstelsel.
Excreta
Uitscheidingsproducten
Een medische term voor alles wat het lichaam uitscheidt (urine, ontlasting, braaksel).
Exsudaat
Wondvocht
Afkorting/begrip
Verklaring
Verdere uitleg
Faeces
Ontlasting
Poep, het via de anus verlaten van ontlasting
FCR
Fludarabine Cylcophosphamide Rituximab
Chemotherapie en immunotherapie kuur die gebruikt wordt bij CLL
FDG-PET/Ct scan
FluorDeoxyGlucose
PET- en CT scan waarbij een radioactie gemerkt suiker (FDG) wordt ingespoten om verschillende soorten aandoeningen, zoals kwaadaardige en infectieuze letsels, in beeld te brengen.
FISH
Fluorescence In Situ Hybridization
FISH is een techniek waarbij chromosoom (delen) gekleurd worden en vervolgens onder de fluorescentiemicroscoop bestudeerd worden.
Folliculair Non-Hodgkin Lymfoom
Een vorm van lymfeklierkanker
Een Folliculair Non-Hodgkin Lymfoom behoort tot de groep van non-hodgkin lymfomen. De ziekte ontstaat meestal in een lymfeklier, maar kan ook ontstaan op andere plaatsen van het lymfestelsel, zoals in de milt, de lever of het beenmerg.
Afkorting/begrip
Verklaring
Verdere uitleg
Gamma-GT
Gamma-GlutamylTransferase
GGT is een enzym dat in de lever wordt gemaakt en helpt bij de omzetting en vertering van stoffen die via eten en drinken het lichaam binnenkomen. Normaal is de GGT in het bloed erg laag, maar bij zware belasting van de lever (bijv. geneesmiddelen of alcohol) kan de hoeveelheid stijgen.
Gamma-globuline
Antistoffen klasse G
Gamma globuline is de verzamelnaam voor de eiwitten die functioneren als antistoffen tegen bacteriën en virussen
Gastritis
Ontsteking van het maagslijmvlies
Ontsteking van maagslijmvlies door immunologische aandoening
Gingiva
Tandvlees
Globus
Bol, propgevoel in de keel
Gordelroos
Huiduitslag die wordt veroorzaakt door een herpesvirusinfectie. De huiduitslag bestaat uit kleine blaasjes die zich meestal in een langwerpig gebied verspreiden. Vandaar de naam gordelroos.
Door verzwakt afweersysteem kan het virus zich vermenigvuldigen en kan het virus de zenuwbanen in de huid bereiken.
Gumpr. Schol.
Gumprechtse schollen
In het bloeduitstrijkje bij CLL wordt karakteristiek een monotoon beeld gezien van kleine rijpe lymfocyten die makkelijk kapot gestreken kunnen worden.
GvHD
Graft versus Host Disease
Wordt ook wel omgekeerde afstotingsziekte genoemd. Graft-versus-host-ziekte ontstaat na een stamceltransplantatie als de afweercellen van een donor de weefsels van de patiënt als vreemd herkennen.
Afkorting/begrip
Verklaring
Verdere uitleg
Haptoglobine
Haptoglobine
Haptoglobine is een eiwit dat wordt gevormd in de lever en dat betrokken is bij de afbraak van rode bloedcellen. Het haptoglobine gehalte kan bepaald worden in het bloed wanneer deze verlaagd is past dit bij afbraak.
Hb
Hemoglobine
Bloedkleurstof, de ijzerhoudende kleurstof van rode bloedcellen. Het hemoglobine is het eiwit dat zuurstof bindt en vervoert naar de organen.
HT
Hematocriet
Is het volume van het bloed dat door de rode bloedcellen (erytrocyten) wordt ingenomen, weergegeven als een fractie van het totale bloedvolume.
Hematoloog
Specialist in ziekten van het bloed, de bloedvormende organen en de lymfestelsel en lymfeklieren
Haemato is met betrekking tot het bloed.
Hematocyt
Rode bloedcel
Hematon
Hematon is de patiëntenorganisatie voor patiënten met een hematolo-oncologische aandoening, zoals bloedkanker en lymfklierkanker, en voor stamceltransplantatie
Hepar
De lever
Hepatomegalie
Vergrote lever
Herpes Simplex
Koortsblaasjes meestal op de lip
Een virusinfectie veroorzaakt door het herpesvirus 1.
Herpes Genitalis
Een virusinfectie die wordt veroorzaakt door een infectie met herpes simplex virus (HSV) meestal veroorzaakt door HSV-2 (Herpesvirus 2)
De overdracht gebeurt door lichamelijk meestal seksueel contact met een besmette partner. Besmetting kan ook veroorzaakt worden door een besmette wc-bril.
Herpes Zoster
Gordelroos
Zie Gordelroos
HLA
Humaan Leukocyten Antigen
HLA is de menselijke variant van het MHC (Major Histocompatibility Complex) en o.a. belangrijk bij de bepaling of een persoon als donor of ontvanger kan optreden.
Hooggradig non-Hodgkin Lymfoom
Hooggradig wil zeggen sneller groeiende en agressiever Lymfoom is kanker die ontstaat in de lymfevloeistof
HOVON
Stichting Hemato-Oncologie voor Volwassenen Nederland
Doel van de Stichting: ‘ om een optimale behandeling van volwassen patiënten met kwaadaardige hematologische aandoeningen te bevorderen.
HSCT
Hematopoietische StamCel Transplantatie
Dit is een ander term voor beenmergtransplantatie (BM).
Humorale immuunsysteem
Afweersysteem
Het immuunsysteem is het verdedigingssysteem van het lichaam dat ons helpt zowel interne als externe ziekteverwekkers te bestrijden
Hypertensie
Te hoge bloeddruk
Hypogammaglobulinemie
Te kort aan antistoffen
Gammaglobuline is de verzamelnaam voor de eiwitten die functioneren als antistoffen tegen bacteriën en virussen. Bij hypo gaat het om een tekort aan antistoffen.
Hypotensie
Te lage bloeddruk
Afkorting/begrip
Verklaring
Verdere uitleg
Ibr
Ibrutinib
Het is een doelgerichte kanker remmende stof (‘targeted therapie’) Het remt de groei en het uitzaaien van kankercellen bij bepaalde vormen van kanker in het bloed (leukemie) of de lymfeklieren. Een eerstelijnsbehandeling bij CLL bij patiënten die geen del (17p) of TP53-mutatie hebben. Zie CMyLife onder behandelingen CLL
Icterus
Geelzucht
Het symptoom dat de patiënt geel ziet. De gele kleurstof is een afbraakproduct van de rode bloedcel
Idolent Lymfoom
Vorm van lymfeklierkanker waarbij kwaadaardige lymfekliercellen, de B-cellen uit follikel center van lymfeknoop, een abnormale celgroei vertonen
Idolente (niet-agressief) lymfomen zijn vaak maanden tot jaren zonder veel klachten aanwezig.
IFT
Immunofenotypering
Analyse van witte bloedcellen waarbij naar de celmembraanstructuren van de cellen wordt gekeken. Dit kan zowel op bloed als op materiaal van het beenmerg worden verricht en is essentieel voor diagnose CLL.
IgA
Immunoglobuline A
Immunoglobuline van de klasse A, antistoffen die de afweer vormen en ons lichaam beschermen tegen ziekteverwekkers zoals virussen en bacterie. Bij een te kort aan IgA zijn er te weinig of geen IgA antistoffen in het bloed. IgA antistoffen zijn vooral aanwezig in de slijmvliezen en zij beschermen (in het slijmvlies, de binnenkant van de neus, de mond, de keel, de longen, het maag-darmkanaal en de geslachtsorganen) tegen ziekteverwekkers. De meeste mensen met IgA te kort hebben weinig tot geen klachten. Maar sommige mensen krijgen makkelijker ontstekingen, bijvoorbeeld in oren, longen en darmen
IgG
Immunoglobuline G
Immunoglobuline van de klasse G, antistoffen die de afweer vormen en ons lichaam beschermen tegen ziekteverwekkers zoals virussen en bacterie. Bij een te kort aan IgG zijn er te weinig of geen IgG antistoffen in het bloed. IgG is de belangrijkste uitvoerende antistof. IgG komt ook voor in de weefsels. Bij een te kort van IgG kunnen de volgende verschijnselen optreden: - Verhoogde kans op (ernstige en terugkerende ) infecties van voornamelijk luchtwegen en maagdarmstelsel) - Verhoogde kans op auto-immuunziekte (van o.a. de huid, gewrichten, bloedcellen) - Ontstaan van orgaanschade (bijv. : longen) als gevolg van terugkerende infecties. - Hoger risico op atopie (astma, eczeem, allergie). Verder kan het leiden tot verminderde inspanningsmogelijkheden en vermoeidheid.
IgM
Immunoglobuline M
Immunoglobuline van de klasse M, antistoffen die de afweer vormen en ons lichaam beschermen tegen ziekteverwekkers zoals virussen en bacterie. Bij een te kort aan IgM zijn er te weinig of geen IgM antistoffen in het bloed. IgM antistoffen worden als eerste geproduceerd zodra ziekteverwekkers het lichaam binnen dringen.
Immunisatie
Het optreden van een immuunreactie waardoor bescherming kan optreden
Het verkrijgen van natuurlijke immuniteit of immuniteit door vaccinatie (actieve immunisatie) of door injectie van immunoglobuline die functioneren als antistoffen (passieve immunisatie). Vanwege verminderde afweer mogen mensen met CLL geen vaccinatie met levend (verzwakt) vaccin worden gegeven zoals tegen tuberculose BCG, Gordelroos, gele koorts, oraal tyffusvaccin en het BMR-vaccin (bof, mazelen en rodehond). Er bestaat ook een vaccin zonder een levend virus tegen gordelroos.
Immuniteit
Beschermd zijn tegen bepaalde infecties
Niet vatbaar zijn voor bepaalde ziekteverwekkers, dit kan aangeboren of verworven zijn
Immuno-chemotherapie
Behandeling die chemotherapie en immunotherapie combineert
Immunotherapie
Behandeling die het afweersysteem tegen kankercellen stimuleert
Bij een behandeling met immunotherapie bij kanker wordt het immuunsysteem van de patiënt gebruikt om de kankercellen aan te vallen. Het immuunsysteem wordt door de behandeling ondersteund of extra actief gemaakt.
Incubatietijd
De tijd verlopende tussen de besmetting en het uitbreken van de ziekte
Influenzavirus
Griepvirus
ITP
Immuun TrombocytoPenie
Een aandoening waarbij te weinig bloedplaatsjes aanwezig zijn. Dit noemen we ook wel trombocytopenie of trombopenie. Een auto-immuunziekte, waarbij de patiënten antistoffen aanmaken die zich hechten aan het oppervlak van hun eigen bloedplaatjes (auto - antistoffen). Dit leidt tot een versnelde afbraak van de bloedplaatjes in de milt en -in mindere mate- in de lever.
Afkorting/begrip
Verklaring
Verdere uitleg
K
Kalium – mineraal in het bloed
Kalium is een mineraal met een belangrijke functie in het lichaam. Het is onder meer betrokken bij het regelen van de bloeddruk en de overdracht van de zenuwprikkels. De hoeveelheid kalium in het lichaam wordt geregeld door de nieren
Keratitis
Hoornvliesontsteking
Het hoornvlies is de erg belangrijke voorste beschermlaag van het oog. Een ontsteking kan ontstaan door een gebrekkige traanfilm of door infecties.
Koliek
Hevig krampende buikpijn
Een kortdurende hevige krampende pijn in de buik die in aanvallen optreedt
Koortslip
Herpesvirusinfectie die door virus herpes simplex worden veroorzaakt
Een branderig, tintelend gevoel rond of op de lippen, gevolgd door pijnlijke blaasjes, die na enkele dagen over gaan in een korstje. Als het blaasjes open is dan is dit besmettelijk. Goed handenwassen en niet kussen. Geen oraal seksueel contact want daardoor kan herpes genitalis ontstaan
Kweek
Een van de oudste technieken om cellen meestal bacteriën aan te tonen en te laten groeien in laboratorium
Afkorting/begrip
Verklaring
Verdere uitleg
LD
LactaatDehydrogenase
Zie LDH
LDH
LactaatDeHydrogenase
Een enzym dat in verscheidene lichaamsweefsels wordt aangetroffen, zoals in het hart, de lever, de rode bloedcellen, de nieren, de spieren, de hersenen en de longen. LDH is betrokken bij de energieproductie in de weefselcellen
LDT
Lymphocyte Doubling Time
Lymfocyten verdubbelingstijd Is de tijdsduur van verdubbeling van het absolute aantal lymfocyten in het perifere bloed
Leukemie
Kwaadaardige ziekte met een teveel aan witte bloedlichaampjes
Leukemie is een vorm van kanker waarbij het beenmerg te veel witte bloedcellen aanmaakt. Deze witte bloedcellen rijpen bovendien niet goed uit. Hierdoor kunnen ze het lichaam niet goed meer beschermen tegen ziekteverwekkers, zoals bacteriën en virussen. Het gevolg is dat de weerstand van het lichaam afneemt. Daarnaast ontstaan er tekorten van andere normale bloedcellen, zoals rode bloedcellen en bloedplaatjes. Dat komt doordat de kwaadaardige witte bloedcellen te veel ruimte in het beenmerg innemen
Leuco’s
Leucocyten
Zie leucocyten
Leucocytose
Vermeerdering van het aantal leucoyten
Leukocytose betekent dat het aantal witte bloedcellen (leukocyten) in het bloed groter is dan normaal. In normale omstandigheden gebeurt dit als ons lichaam zich moet verdedigen tegen indringers (virussen, bacteriën of parasieten) en worden er witte bloedlichaampjes bijgemaakt
Leucocyten
Witte bloedcellen
De witte bloedcellen vormen een belangrijk onderdeel van het immuunsysteem dat het lichaam tegen ziektes beschermt. Alle typen witte bloedcellen: B-lymfocyten en T-lymfocyten, monocyten, granulocyten (neutrofielen, basofielen en eosinofielen).
Leucopenie
Verlaagd aantal witte bloedcellen
Een verlaagd aantal witte bloedcellen (leukocyten) in het bloed. Deze witte bloedcellen zorgen voor afweer tegen infecties
Lipoom
Vetgezwel
Een Lipoom of vetbultje is een onderhuidse zwelling die uit vetcellen bestaat. Een vetbultje is goedaardig en hoeft meestal niet behandeld te worden.
Ln
Lymfeknoop
Lnn
Lymfeknopen (meervoud van lymfeknoop)
Lymfe
Weefselvocht dat zich verzamelt in de lymfeklier en lymfebanen
Lymfocyten
Lymfocyten zijn een bepaald soort witte bloedcellen en worden geproduceerd in het beenmerg (net als alle andere bloedcellen)
Nade rijping tot actieve lymfocyten bevinden ze zich in het bloed en het lymfestelsel. Het lymfestelsel heeft o.a. als functie om voor de afweer van het lichaam te zorgen. De lymfocyten in het lymfestelsel bieden normaal gesproken bescherming tegen virussen en bacteriën. In het lymfestelsel, en dan vooral in de lymfeklieren zijn daarom veel lymfocyten opgeslagen
Lymfocytose
Toename van het aantal van een soort witte bloedcellen die lymfocyten (een bepaald type witte bloedlichaampjes) worden genoemd
Lymfoom
Lymfeklierkanker waarbij kwaadaardige lymfocyten in het lymfestelsel worden gevormd
Afkorting/begrip
Verklaring
Verdere uitleg
Mab
Monoclonale AntiBodies of Monoklonaal antilichaam
Monoklonale antistoffen zijn eiwitten (afweer- of antistoffen) die in een laboratorium worden ontwikkeld. Zij worden zo gemaakt dat ze eiwitreceptoren op de buitenkant van kankercellen kunnen herkennen en eraan binden
MBL
Monoklonale B-cel Lymphocytosis (Lymfotose)
Een bevinding (dus geen ziekte) waarbij er sprake is van een geringe toename van één type witte bloedcellen (b-lymfocyten) waarvan de betekenis niet duidelijk is
MCH
Major Histocompatibility Complex
MHC is een groot complex van genen, bij mensen HLA genaamd, dat codeert voor verschillende componenten in het afweersysteem, waaronder antigenen en bestanddelen van het complementsysteem
MCH
Mean Corpuscular Hemogobin
De berekening van de hoeveelheid zuurstof vervoerde hemoglobine in de rode bloedcellen
MCHC
Mean Corpuscular Hemogobin Concentration
De berekening van de hemoglobine concentratie in rode bloedcellen
MCV
Mean Corpuscular Volume
De gemiddelde grootte van bloedcellen. Een te hoge MCV-waarde komt voor bij een bloedarmoede ten gevolge van vitamine B12 gebrek. Een te lage MCV-waarde komt voor bij gevolge van een ijzergebrek
Meningitis
Hersenvliesontsteking
Bij iemand met meningitis is het vlies rond de hersenen en/of ruggenmerg ontstoken door een bacterie of een virus
Mictie
Urinelozing
Het plassen
Monocyten
Type witte bloedcel
Spelen eveneens een belangrijke rol in het immuunsysteem
Monoklonale antistoffen
Identieke antistoffen die buiten het lichaam worden aangemaakt en dezelfde functie hebben als de natuurlijke antistoffen, namelijk een ‘indringer’, in dit geval kankercellen, vernietigen
Zie Mab
Mononucleosis Infectosia
Klierkoorts of ziekte van Pfeiffer
Ziekte van Pfeiffer in de volksmond beter bekend als de ‘kusziekte’. Klierkoorts is het gevolg van een infectie veroorzaakt door het Epstein-Barrvirus (EBV). Dit virus wordt doorgegeven via speeksel
Morbilli
Mazelen
Mazelen is een ziekte die veroorzaakt wordt door het mazelvirus en vooral kinderen treft
MPV
Mean Platelet Volume
Het gemiddelde volume van de bloedplaatsjes. Jonge bloedplaatsjes zijn groter dan rijpere bloedplaatsjes
MRD
Minimal or Measurable Residual Disease
Kleine aantallen leukemiecellen, die na behandeling in het beenmerg achterblijven, konden vroeger niet worden opgespoord. Het is nu wel mogelijk om met gevoeligere methoden deze kleine aantallen leukemiecellen, zogenaamde minimale restziekte in het Engels MRD op te sporen
MRI-scan
Magnetische Resonance Imaging scan
In het magneetveld wekken korte radiogolven signalen op in het lichaam. Een computer verwerkt de signaalintensiteit tot allerlei doorsneden van de lichaamsregio
Myelocyt
Een zeer jonge vorm van een bepaalde soort van witte bloedlichaampjes
Afkorting/begrip
Verklaring
Verdere uitleg
Na
Natrium
Natrium is belangrijk voor het regelen van de vochtbalans in het lichaam, het regelen van de bloeddruk en voor een goede werking van spier- en zenuwcellen. Het menselijk lichaam regelt onder meer via de nieren op een heel nauwkeurige manier de hoeveelheid natrium in het bloed
Neurof. Granulo.
Neurofiele granulocyt, wordt ook neurofiel genoemd
Een granulaire witte bloedcel die een essentieel onderdeel vormt van het immuunsysteem. Neurofielen vormen de grootste groep leukocyten en maken ongeveer 60% uit van het totale aantal witten bloedcellen dat in een gezond lichaam aanwezig is
Neutropenie
Te kort aan neutrofiele witte bloedcellen die beschermen tegen infecties
NGS
Next Generation Sequencing
Techniek waarmee het mogelijk is om van heel veel stukken DNA tegelijkertijd de code te bepalen in plaats van gen voor gen
NHL
Non-Hodgkin Lymfoom
Het non-Hodgkin lymfoom omvat een grote groep ziekten. De ziekte ontstaat op één plaats in het lichaam, meestal in de lymfeklier of in het beenmerg en breidt zich vervolgens verder uit in de loop van maanden tot jaren. Aangezien lymfocyten zich van nature door het hele lichaam verspreiden, kunnen NHL-cellen zich behalve in de lymfeklieren ook nestelen in de milt, de lever, het beenmerg en opvallend vaak ook vaak ook in andere organen. CLL behoort tot de groep Non-Hodgkin
NTvH
Nederlands Tijdschrift voor Hematologie
In het tijdschrift staan de laatste actuele ontwikkelingen in de Hematologie waardoor medische professionals de beste begeleiding aan patiënten en hun omgeving kunnen geven
NVMO
Nederlandse Vereniging voor Medische Oncologie
NVvH
Nederlandse Vereniging voor Hematologie
Afkorting/begrip
Verklaring
Verdere uitleg
O2
Oxygen symbool voor zuurstof
Per dag ademen we zo’n tien- à twintigduizend keer in en uit. Uit de lucht haalt het lichaam zuurstof en dit wordt in de longen afgegeven aan het bloed. Zuurstof is onmisbaar voor ons lichaam, omdat we dit nodig hebben om de cellen in ons lichaam van energie te voorzien
Obstipatie
Verstopping
Bij obstipatie of verstopping blijft de ontlasting te lang in de dikke darm. Hoe langer de poep in de dikke darm zit, hoe harder en droger het wordt
Oculus
Oog
Oncoloog
Medisch specialist
Een internist die zich in oncologie heeft gespecialiseerd. Een oncoloog houdt zich bezig met de diagnostiek en behandeling van kanker
Oppervlakte- antigenen
Lichaamsvreemde stoffen die een immuunreactie kunnen uitlokken, de afscheiding van antistoffen
Men spreekt van oppervlakteantigeen als die deeltjes zich aan de oppervlakte van een indringer bevinden (virussen, kankercellen).
Oraal
Tot de mond behorend
Duidt op het gebruik van de mond
Otitis media
Middenoorontsteking
Een otitis media gaat meestal gepaard met een bovenste luchtweginfectie. Door slijmvlieszwelling is de buis van Eustachius (de verbinding tussen middenoor en de neus-keelholte) minder toegankelijk, ontstaat er druk in het middenoor waardoor de ontsteking kan ontstaan. Meestal is het een virale besmetting, soms zijn bacteriën de oorzaak
ORR
Overall Response Rate
Responspercentage Response het volledig of gedeeltelijk verdwijnen van de tekenen en symptomen van kanker
OS
Overall Survival
Overlevingspercentage
Afkorting/begrip
Verklaring
Verdere uitleg
Panaritium
Zwerende vinger, fijt
Een etterende ontsteking aan de vingers of tenen ontstaan door een lokale verwonding die meestal veroorzaakt wordt door de stafylokok. Er kunnen complicaties optreden doordat de infectie aangrenzende structuren zoals pezen of botweefsel kan aantasten
Pancreas
Alvleesklier
Een klier die enzymen nodig voor de spijsvertering afscheidt. Dit is de exocriene functie. De endocriene functie van de alvleesklier speelt een belangrijke rol bij het regelen van de bloedsuikerspiegel. Bij een volwassen is deze klier langwerpig en achter de maag gelegen.
Paratyfus
Infectieziekte veroorzaakt door paratyfus bacteriën
Voedselvergiftiging door salmonellabacteriën
Parodontitis
Ontsteking van het tandvlees
Vergevorderde tandvleesontstekingen kunnen veroorzaken dat de tanden en kiezen losraken
Pertussis
Kinkhoest
Kinkhoest is een infectie van de luchtwegen die veroorzaakt wordt door een bacterie. De bacterie maakt een gifstof aan, waardoor hoestbuien ontstaan. Deze hoestbuien kunnen 3-4 maanden duren
Peritoneum
Buikvlies
Dunne weefsel laag die aan de binnenkant van de buikwand alle organen in de buik omgeeft
Peritonitis
Buikvliesontsteking
Een ontsteking van het buikvlies meestal gevolg van een infectie. Vrijwel altijd een ernstige tot zeer ernstige situatie
Pharyngitis
Ontsteking van de keelholte
Keelontsteking is een ontsteking van de keelholte en/of de tonsillen (keelamandelen). Meestal veroorzaakt door een virus
Plasmacellen
Antistofvormende cellen
Plasmacellen of plasmocyten zijn immunoglobuline producerende cellen die ontstaan uit B-lymfocyten. Het zijn speciale witte bloedcellen die antilichamen (immunoglobuline, antistoffen) aanmaken
Pneumonie
Longontsteking
Bij een longontsteking zijn de bronchiën (de kleine vertakkingen) en de longblaasjes ontstoken. Meestal is een bacterie (pneumokok) de oorzaak, soms een virus. Een combinatie kan ook mogelijk zijn. Het ademen is meestal moeilijk bij een longontsteking en kan pijnlijk zijn door de spieren rond de borst- en rugpijn dien van het vele hoesten. Benauwdheid. Ophoesten van gele of groene slijm, soms met wat bloed
PCR
Polymerase Chain Reaction PCR-test Bij tal van infectieziektes is PCR mogelijk om de ziekteverwekker aan te tonen. PCR is eerder positief en geeft sneller resultaat dan een kweek (cellen laten groeien in laboratorium). Gebruik bij bv COVID-19 , parasieten, kinkhoest, TBC
Polymerasekettingreactie is een manier om uit zeer kleine hoeveelheid DNA specifiek een of meer gedeeltes te multipliceren tot er genoeg van is om het te analyseren
PFS
Progression Free Survival
De tijdsduur tijdens en na de behandeling maar dat deze ziekte niet erger wordt
PR
Partial Response, Partial Remission
Gedeeltelijk reactie, gedeeltelijke verbetering, als de aandoening gedeeltelijk terrein verliest en de toestand van de patiënt tijdelijk verbetert
Productief
Sputum
Hoesten, gepaard gaande met het opgeven van slijm, vermengd met speeksel, uit de diepe luchtwegen ingeval van een luchtweginfectie, zoals longontsteking of bronchitis: het kan bevatten: witte bloedcellen, fibrine (bloedstolsel-eiwit dat belangrijke rol speelt bij de normale wondgenezing en bloedstolling, bloed en micro-organisme
Progressieve ziekte
Is een ziekte die steeds ernstiger wordt
Pruritus
Jeuk
Pt
Patiënt
Pulpa
Tandmerg
Het geheel van bindweefsel, zenuwweefsel en bloedvaten dat zich in het wortelkanaal bevindt. Bij ontsteking is een wortelkanaalbehandeling noodzakelijk
Pyrosis
Oprispen van maagzuur
Zuurbranden, refluxklachten
Afkorting/begrip
Verklaring
Verdere uitleg
R
Rituximab
Immunotherapie zie ook in overzicht CMyLife bij behandeling CLL
RBC
Rode Bloed Cel of erytrocyten
Dit zijn bloedcellen die, dankzij het transporteiwit hemoglobine dat het hoofdbestanddeel vormt, via het bloed zorgen voor het transprot van zuurstof en koolstofdioxide, tussen de longen en de andere weefsels in het lichaam
RDW
Relative Distribution Width
Engelse term voor de berekening van de variante in de grootte van de rode bloedcellen. Bij sommige soorten bloedarmoede bestaat er een grote variantie in de afmetingen van de rode bloedcellen. Dan is de RDW toegenomen
Recidief
Terugval
Opnieuw optreden van symptomen en/of tekens in het bloed of radiologische tekens die erop wijzen dat de ziekte opnieuw actief is geworden
Refractair
Wordt gezegd van een ziekte die actief blijft ondanks behandeling
Remissie
Toestand van de ziekte waarin symptomen, bloedanalyses en beeldvorming geen aantoonbare activiteit meer tonen. Een remissie kan kort of langer duren, in tegenstelling tot een genezing, die definitief is
Resistentie
Weerstandvermogen
Resistentie tegen antibiotica, betekent dat een bacterie minder gevoelig/ongevoelig wordt tegen een bepaald antibiotica
Response (percentage)
Het volledig of gedeeltelijk verdwijnen van de tekenen en symptomen van kanker
Reticulocyten
Onrijpe erytrocyten (rode bloedcellen)
Rhinitis
Neusontsteking
Richterse transformatie CLL
Transformatie van chronische lymfelatische leukemie naar een aggresieve vorm van lymfeklier kanker en behoeft behandeling op korte termijn
Rubella
Rodehond
Rubella of rodehond wordt veroorzaakt door het rubellavirus, dat alleen bij mensen voorkomt. Besmetting vindt plaats via druppeltjes in de lucht, bijvoorbeeld bij hoesten of niezen
Rubor
Roodheid
Afkorting/begrip
Verklaring
Verdere uitleg
Salmonella-infectie
Stafvormige bacterie die buikkramp, misselijkheid, braken en diarree kan veroorzaken
Kan via besmet voedsel zoals onvoldoende verhitte eieren, kip vlees, rauwe groenten en fruit een ziekte veroorzaken zeker bij een verzwakt immuunsysteem
SCT
Stamceltransplantatie
Zie HSCT
Segmenten
Neutrofiele granulocyten
Neutro’s of granulo’s of segmenten deze drie benamingen worden door elkaar gebruikt
Sepsis
Bloedvergiftiging
Een bloedvergiftiging of sepsis ontstaat als een infectie zich door het lichaam verspreidt. De infectie is het gevolg van een bacterie. Als de bacterie zich vermenigvuldigt en verspreidt. Kan dit leiden tot een bloedvergiftiging of ernstige septische shock
SGPT
Serum Glutamic Pyruvic Transaminase
Een enzym dat in de lever en hartcellen aanwezig is. Indien het in bloed aanwezig is wil dit zeggen dat er een probleem is in de lever of het hart
Sinus
De Latijnse naam voor holte
Een met lucht gevulde holte
Sinus frontalis
Voorhoofdholte
Sinusitis
Ontsteking van de neusbijholten
SLL
Small Lymphocytic Lymphoma
Kleincellig lymfocytair lymfoom is dezelfde aandoening als CLL. Het verschil is dat bij CLL de lymfocyten vooral in het bloed worden aangetroffen en bij SLL bijna allemaal in de (opgezette) lymfeklieren en (vergrote) milt
Smal-spectrum-antibiotica
Antibioticum werkzaam tegen slechts enkele bacteriën
Splenomegalie
Vergrote milt
Als de milt groter is dan twaalf centimeter, is er sprake van een vergrote milt. Meestal is de milt vergroot als reactie op een ziekte in het bloed zoals bloedziekten zoals leukemie, of ontsteking of een virale infectie
Sputum
Slijm
Slijm, vermengd met speeksel, dat opgehoest wordt uit de diepe luchtwegen ingeval van een luchtweginfectie, zoals longontsteking of bronchitis: het kan bevatten: witte bloedcellen, fibrine (bloedstolsel-eiwit dat belangrijke rol speelt bij de normale wondgenezing en bloedstolling , bloed en micro-organisme
Staafk. granulo.
Staafkernige neutofiele granulocyten
Deze cellen worden gekarakteriseerd door staafvormige kernen, in tegenstelling tot segmentkernen
Stridor
Sissende ademhalingsgeluid ten gevolge van vernauwing van de luchtwegen
Stamcel
Beenmergcel die in staat is om na een rijpingsproces te veranderen in elk soort bloedcel
Stafylokokken
Bacteriesoort waarbij de kokken als druiventrossen aan elkaar hangen
Het geslacht Staphylococcus (Stafylokokken) zijn bacteriën die behoren tot de familie Staphylococcaceae. Het geslacht heeft ongeveer 20 soorten. De staphylococcus aureus is een bacterie die veel bij mensen voorkomt vooral op de huid en in de neus. Deze bacterie kan verschillende infecties veroorzaken, van een oppervlakkige huidinfectie zoals krentenbaard tot een sepsis (bloedvergiftiging). Of een infectie ontstaat , is vooral afhankelijk van de weerstand van de patiënt
Streptokokken
Bacteriesoort waarbij de kokken in ketens aan elkaar hangen
De streptokokken zijn een geslacht van grampositieve bacteriën. Een infectie van de streptokokken (groep A) is een besmettelijke ziekte. Meestal zijn ze mild van aard al kan dit bij een aantal patiënten toch levensbedreigende complicaties
Afkorting/begrip
Verklaring
Verdere uitleg
TB4T
Test Before Treat
Eerst testen voor behandeling
Thyroxine
Schildklierhormoon
TLS
Tumor Lysis Syndrome
Bij patiënten met CLL is het Tumorlysissyndroom een zeldzame, maar mogelijk levensbedreigende gebeurtenis. Dit ontstaat vaak na start behandeling waarbij afvalstoffen vrijkomen. Meestal worden preventief medicatie gegeven om dit te voorkomen
TN
Treatment Naive
Een persoon wordt als behandel naïef beschouwd als deze nooit een behandeling voor een bepaalde ziekte heeft ondergaan
Tonsillen
Keelamandelen
Amandelen zitten links en rechts in de keel langs de huig
Tonsillitis
Ontsteking van de keelamandelen
Toxinen
Vergiften
Toxisch
Giftig
Trachea
Luchtpijp
Trichomonas vaginalis
Eencellige amoebe die in de vagina kan voorkomen
Trichomonas vaginalis is een parasiet die de seksueel overdraagbare aandoening trichomonas veroorzaakt
Trombocyten
Bloedplaatjes
Bloedplaatjes of Trombocyten zijn de kleinste cellen in het bloed. Zij hebben geen celkern. Bloedplaatjes zijn belangrijk.voor de bloedstolling na een verwonding. De bloedplaatjes worden afgebroken in de milt
Trombocytopenie
Daling van het aantal bloedplaatjes
Immuun trombocytopenie (ITP) is een ziekte waarbij te weinig bloedplaatjes aanwezig zijn. Dit noemen we ook wel trombocytopenie of trombopenie. Bloedplaatjes (trombocyten) zijn belangrijk om de bloedstolling goed te laten werken
Trombopenie
Zie Trombocytopenie
Zie Trombocytopenie
TSH
ThyreoidStimulerend Hormoon
De TSH-waarde in het bloed is een belangrijke graadmeter bij. Het beoordelen van de schildklierhormoonhuishouding: een verhoogde TSH-waarde is een indicatie dat de schildklier onvoldoende T4 (Thyroxine=schildklierhormoon) produceert, een verlaagde TSH-waarde is een indicatie dat de schildklier te veel T4 produceert
TTD
Targeted Therapie Drugs
TTNT
Time To Next Treatment
De lengte of de tijd van de diagnose of de start van de behandeling voor een ziekte tot de ziekte erger wordt of zich verspreid naar andere delen van het lichaam. In een medische trial is het de tijd tot de volgende behandeling
TTP
Time To Progression
De tijd tot progressie (verbetering)
Tuberculose
Infectieziekte door tuberbacillen
Tuberculose (TBC) is een infectieziekte die veroorzaakt wordt door een bacterie, Mycobacterium tuberculosis. Deze bacterie veroorzaakt in het lichaam ontstekingen. De Tbc-bacil wordt door hoesten en niezen overgedragen en kan zich in alle organen nestelen en daar ziekte veroorzaken. Meestal zijn dat de longen. Personen met immunologische problemen hebben een grotere kans om ziek te worden na een TBC-infectie
Tumor
Gezwel
Kan goedaardig of kwaadaardig zijn
Tx
Treatment
Behandeling
Afkorting/begrip
Verklaring
Verdere uitleg
Ulcus
Zweer
Uremie
Het vóórkomen van te veel ureum in het bloed
URI
Upper Respiratory Infection
Een infectie van de bovenste luchtwegen is een aandoening die wordt veroorzaakt door een acute infectie waarbij de bovenste luchtwegen betrokken zijn, inclusief de neus, sinussen, keelholte of strottenhoofd
Urticaria
Netelroos, een voorkomende huidreactie.
Galbulten
Uvula
Huig
Is in de menselijke mond de uitloper van het zachte gehemelte
Afkorting/begrip
Verklaring
Verdere uitleg
Vaccinatie
Het enten met vaccin
Vagina
Schede
Inwendige deel van het vrouwelijke geslachtsorgaan
Varicellae
Waterpokken veroorzaakt door het varicella zoster virus. Dit virus kan ook gordelroos veroorzaken
Kinderziekte of bij mensen met problemen van het immuunsysteem
Verrucae vulgaris
Gewone wrat
Zit meestal op de handen
Vesikel
Blaasje
Een holte in de opperhuid, gevuld met helder vocht
Viremie
Het in de bloedbaan circuleren van virussen
Virus
Een ziekteverwekker die veel kleiner is dan een bacterie
We kennen virussen vooral van de griep en verkoudheid en corona. Maar ook buikgriep en een koortslip ontstaan door een virus
Vormeren
Braken
Overgeven
Vrij T4
Vrij Thyroxine (FT4)
Een schildklierhormoon. Dit hormoon zorgt ervoor dat allerlei processen in het lichaam snel genoeg verlopen. Een te lage waarde duidt op een te traag werkende schildklier. Een te hoog FT4 duidt op een te snelwerkende schildklier
Vrij T3
FT3
Is het hormoon dat ontstaat uit FT4 en dat het uiteindelijke effect van het schildklierhormoon veroorzaakt. Eigenlijk is FT3 dus belangrijker dan FT4
Vx
Venetoclax
Is een geneesmiddel voor de behandeling van CLL. Zie ook bij behandeling CLL
Afkorting/begrip
Verklaring
Verdere uitleg
W&S
Wait & See
Wachten en aanzien. De fase bij CLL voordat je daadwerkelijk behandeld wordt. Of de periode tussen twee behandeltrajecten
W&W
Watch and Wait
Zie W&S
WBC
White Blood Cells
Witte bloedcellen. Zie leukocyten